Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie to miejsce, gdzie można prześledzić historię i tradycje ludowe północno-wschodniej Polski. Placówka mieści się w XVIII-wiecznym dworku przy ulicy Portowej i dysponuje bogatą kolekcją przedmiotów codziennego użytku, narzędzi, strojów ludowych oraz sztuki obrzędowej różnych grup etnicznych. Do muzeum należy też Park Etnograficzny nad Węgorapą ze skansenem – autentycznymi drewnianymi chatami i budynkami gospodarczymi przeniesionymi z różnych zakątków Mazur.
- autentyczne drewniane chaty z Mazur
- bogate zbiory kultury ludowej
- interaktywne wystawy dla dzieci
- unikalna plastyka ludowa
- piękne otoczenie nad Węgorapą
Historia muzeum i jego zbiorów
Choć oficjalnie muzeum powstało w 1991 roku, historia jego zbiorów sięga lat 60. XX wieku. Wtedy grupa pasjonatów regionu zaczęła gromadzić zabytki kultury ludowej, które trafiły najpierw do Izby Regionalnej w Ogonkach, a potem do Powiatowego Domu Kultury. Z czasem kolekcja rozrosła się na tyle, że potrzebowała własnej siedziby.
Budynek główny muzeum pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku – konkretnie z około 1737 roku. To jeden z najstarszych obiektów w Węgorzewie, przypominający bryłą podmiejski dworek. Od 2006 roku placówka działa jako instytucja kultury samorządu województwa warmińsko-mazurskiego.
Muzeum prowadzi nie tylko działalność wystawienniczą, ale też badania archeologiczne na stanowiskach w Skomacku Wielkim, Kamieńskich i Sztynorcie Dużym. Współpracuje z ośrodkami akademickimi w Toruniu, Warszawie i Wrocławiu.
Co zobaczysz w muzeum – wystawy stałe i czasowe
Zbiory koncentrują się na kulturze ludowej różnych grup etnicznych zamieszkujących kiedyś i dziś północno-wschodnią Polskę. Znajdziesz tu eksponaty mazurskie, warmińskie, ale też wileńskie, litewskie, niemieckie, kurpiowskie, podlaskie, ukraińskie i łemkowskie. To efekt skomplikowanej historii regionu i migracji ludności po II wojnie światowej.
W salach wystawowych czekają narzędzia do obróbki drewna, metali, skór i gliny. Można zobaczyć sprzęt związany z różnymi rzemiosłami – ciesielstwo, tkactwo, meblarstwo, kowalstwo, plecionkarstwo, rymarstwo, garncarstwo. Są też tkaniny, stroje ludowe, akcesoria obrzędowe.
Sporo miejsca zajmuje plastyka ludowa – drewniane i gliniane rzeźby oraz płaskorzeźby o tematyce sakralnej, antropomorficznej i zoomorficznej. Wyróżniają się prace konkretnych artystów ludowych: obrazy Tymoteusza Muśki, rzeźby Stanisława Cierniaka, Aleksandra Słomińskiego, Jana Girwidza i Stanisława Reka. Jest też kolekcja pisanek, wycinanek i kwiatów z tkanin i bibułki.
Zbiory archeologiczne obejmują okres od mezolitu aż po 1945 rok. Do najcenniejszych należy znalezisko z grobu w Kamieńskich oraz zespół średniowiecznej i nowożytnej mazurskiej ceramiki. W zbiorach historycznych znajdują się archiwalne dokumenty od XVIII wieku.
Park Etnograficzny – skansen nad Węgorapą
To chyba najbardziej interesująca część całego kompleksu. Na terenie parku stoją autentyczne budynki przeniesione z różnych miejscowości mazurskich – chaty z Krzyżowa, Woźnic i Węgorzewa. Do każdej można wejść i zobaczyć wnętrza urządzone tak, jak wyglądały kiedyś.
W jednej z chat działa pracownia tkacka, gdzie do dziś wytwarzane są tkaniny tradycyjnymi metodami. Oprócz chat znajdziesz tu drewnianą remizę strażacką z Ołownika i szachulcową kuźnię z Zabrostu Wielkiego. Na terenie skansenu stoją też kamienne pruskie baby i drewniane rzeźby.
Park to dobra okazja, żeby zobaczyć tradycyjną mazurską architekturę drewnianą w jednym miejscu, bez jeżdżenia po całym regionie.
Muzeum organizuje pokazy rzemiosł tradycyjnych i zajęcia rękodzielnicze. W pierwszy weekend sierpnia odbywa się największy w regionie Międzynarodowy Jarmark Folkloru, któremu towarzyszy Festiwal Węgorapa Folk Music.
Dla kogo jest to muzeum
Przede wszystkim dla osób zainteresowanych kulturą ludową, etnografią i historią regionalną. Jeśli chcesz zrozumieć, jak żyli ludzie na Mazurach i Warmii sto czy dwieście lat temu, to dobre miejsce. Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie – zwłaszcza skansen z drewnianymi chatami budzi ciekawość młodszych zwiedzających.
Warto przyjechać podczas jednej z organizowanych imprez folklorystycznych – wtedy muzeum ożywa, można zobaczyć pokazy rzemiosł, posłuchać muzyki ludowej i kupić coś od lokalnych rzemieślników.
Muzeum prowadzi też bibliotekę naukową gromadzącą publikacje etnograficzne, archeologiczne i historyczne. Dla badaczy i studentów to istotny ośrodek dokumentacji etnograficznej regionu.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Godziny otwarcia:
- Sezon letni (15 czerwca – 15 września): poniedziałek-piątek 8:00-18:00, soboty i niedziele 10:00-18:00
- Poza sezonem: poniedziałek-piątek 8:00-16:00, soboty i niedziele po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu
Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem co 30 minut, w weekendy co godzinę. Ostatnie wejście na 1,5 godziny przed zamknięciem.
Ceny biletów:
Bilety obejmują wstęp na wystawy w budynkach muzeum oraz do skansenu. W poniedziałki bezpłatny wstęp na wystawy stałe – tego dnia bilet na wystawy czasowe kosztuje 6 zł. Oprowadzanie w języku polskim lub rosyjskim dla grup do 30 osób (po wcześniejszej rezerwacji minimum tydzień przed wizytą) – 30 zł.
Jak dojechać:
Muzeum znajduje się przy ulicy Portowej 1 w Węgorzewie. To niedaleko centrum miasta, można dojść pieszo. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, Węgorzewo leży przy drodze krajowej nr 63 (Giżycko – Gołdap). Z Giżycka to około 30 km, z Olsztyna około 100 km.
Kontakt: tel. 87 427 52 78 lub 87 427 32 42
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie muzeum i skansenu warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli przyjedziesz podczas jarmarku lub innej imprezy, możesz zostać dłużej.