Sztynort to nazwa, która wśród żeglarzy działa jak hasło wywoławcze. Port jachtowy w tej niewielkiej miejscowości na Mazurach to największy port śródlądowy w Polsce – przy czternastu kejach mieści się tu około 600 jednostek. Ale to nie tylko liczby robią wrażenie. Sztynort łączy w sobie dwie rzeczy rzadko spotykane razem: sprawnie działającą marinę z pełnym zapleczem technicznym oraz klimat starego, żeglarskiego miejsca z legendami i tradycją sięgającą dekad wstecz.
- największy port w Polsce
- wyjątkowa atmosfera starego portu
- świetna infrastruktura dla żeglarzy
- Tawerna Zęza z szantami
- piękny pałac Lehndorffów i park
Największy port na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich
Port rozciąga się na 51 hektarach przy jeziorze Sztynorckim, które łączy się kanałem z jeziorem Dargin. To strategiczny punkt na północnym odcinku szlaku Wielkich Jezior Mazurskich – żeglarze wpływają tu zarówno z kierunku Giżycka, jak i Węgorzewa. Sama infrastruktura portu została zaprojektowana z myślą o samowystarczalności. Znajdziemy tu kapitanat, nawodną stację paliw, slip do wodowania jednostek, serwis jachtowy i zlewnie ścieków.
Co wyróżnia Sztynort na tle innych mazurskich przystani? Przede wszystkim przestrzeń. Manewrowanie przy kejach nie przypomina parkowania w centrum miasta – jest luz, spokój, bez nerwowego przeciskania się między cumami. Port oferuje też coś, czego nie ma w wielu innych miejscach: w opłacie cumowania zawarte jest podłączenie do prądu, nielimitowany dostęp do sanitariatów, umywalek, zmywalni naczyń oraz Wi-Fi. Brzmi prozaicznie, ale po tygodniu na wodzie takie udogodnienia mają realną wartość.
Tawerna Zęza i gastronomiczne opcje
Nie można mówić o Sztynorcie bez wspomnienia o Tawernie Zęza. To kultowe miejsce, które od pokoleń jednoczy żeglarzy – wieczorami śpiewa się tu szanty, wymieniają opowieści z rejsów i po prostu siedzi przy piwie. Atmosfera niezobowiązująca, trochę szorstka, ale właśnie taka powinna być prawdziwa tawerna portowa.
Oprócz Zęzy na terenie portu działają inne punkty gastronomiczne. Restauracja Baba Pruska i Mesa serwują dania kuchni polskiej i regionalnej, można też trafić na portugalski food truck Prato Do Dia. Jest także smażalnia ryb i grill portowy. Wybór spory, od szybkiego posiłku po spokojny obiad z widokiem na wodę.
Według lokalnej legendy biskup Ignacy Krasicki, będąc gościem w pobliskim pałacu Lehndorffów, miał powiedzieć: „Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury”. Słowa te miały podkreślać strategiczne i kulturalne znaczenie tego miejsca na mapie regionu.
Pałac Lehndorffów i historia miejsca
Przez 400 lat Sztynort był siedzibą pruskiego rodu von Lehndorff – jednej z najbardziej wpływowych rodzin szlacheckich w regionie. Pałac rodziny, wzniesiony w latach 1554-1572 (wcześniejsza budowla uległa zniszczeniu), stanowił regionalny ośrodek kultury europejskiej. Gromadzono tu zbiory biblioteczne, numizmatyczne i kolekcje dzieł sztuki. Podczas II wojny światowej mieściła się tu siedziba Ministerstwa Spraw Zagranicznych III Rzeszy.
Dziś pałac otoczony jest 18-hektarowym parkiem z kilkusetletnimi lipami, bukami i wspaniałymi, ponad 600-letnimi dębowymi alejami. Budynek przez lata popadał w ruinę, ale w 2009 roku firma zarządzająca portem przekazała go Polsko-Niemieckiej Fundacji Ochrony Zabytków Kultury. Dzięki funduszom od niemieckiego rządu rozpoczęły się prace zabezpieczające – wyremontowano dach, wzmocniono stropy, wykonano prace odwodnieniowe. Pałac wciąż nie jest w pełni odnowiony, ale można go zwiedzać z zewnątrz i spacerować po parku.
Co można robić w Sztynorcie poza żeglowaniem
Choć port powstał z myślą o żeglarzach, przyjeżdżają tu także osoby, które na wodę patrzą wyłącznie z brzegu. Na terenie kompleksu znajduje się pole namiotowe i campingowe, parking, place zabaw dla dzieci, a nawet sauna na wodzie. Działa pensjonat z 48 miejscami noclegowymi, rowery dostępne dla gości i restauracje otwarte dla wszystkich, nie tylko cumujących.
W sezonie letnim odbywają się koncerty szantowe i imprezy muzyczne, w niedziele odprawiane są msze polowe. Można też wziąć udział w szkoleniach żeglarskich lub motorowodnych – port prowadzi kursy kończące się państwowym egzaminem na patent. Dla osób zainteresowanych czarterem dostępna jest flota nowoczesnych jednostek żaglowych i motorowych, z bezpłatnym serwisem na szlaku Wielkich Jezior dla klientów wypożyczalni.
Port jachtowy w Sztynorcie zaczął dynamicznie rozwijać się w latach 70. i 80. XX wieku. Początkowo był to prosty kompleks z kilkoma pomostami i zapleczem technicznym. Brakowało luksusu, ale był klimat – niezobowiązujący, żeglarski, pełen przygód.
Dla kogo jest Sztynort
To miejsce uniwersalne. Żeglarze znajdą tu wszystko, czego potrzebują – od cumowania przez naprawy po dobrą kuchnię i wieczorną integrację. Rodziny z dziećmi docenią place zabaw, bezpieczne otoczenie i możliwość połączenia odpoczynku z elementami edukacji (spacer po parku pałacowym, zwiedzanie okolicy). Miłośnicy historii mogą poświęcić czas na eksplorację dziedzictwa Lehndorffów i kontekstu pruskiego.
Port działa też jako baza wypadowa do dalszych wycieczek po Mazurach – niedaleko stąd Giżycko z obrotowym mostem, Węgorzewo czy mniejsze, kameralne miejscowości nad jeziorami. Można tu spędzić kilka godzin na spacerze i posiłku albo zatrzymać się na kilka dni, korzystając z pensjonatu lub campingu.
Praktyczne informacje – dojazd, ceny, godziny
Dojazd: Sztynort leży około 20 km na wschód od Węgorzewa i około 25 km na północ od Giżycka. Dojazd samochodem z Giżycka zajmuje około 30 minut – trzeba jechać drogą wojewódzką 650 w kierunku Węgorzewa, a następnie skręcić w drogę lokalną prowadzącą do Sztynortu (oznaczenia są czytelne). Z Węgorzewa to około 20 minut jazdy. Parking przy porcie jest dostępny dla gości.
Opłaty za cumowanie: Ceny zależą od długości jednostki i sezonu. W opłacie cumowania zawarte jest podłączenie do prądu, dostęp do sanitariatów, umywalek, zmywalni naczyń, wody z kranów przy kei, zlewni wc chemicznego oraz Wi-Fi. Szczegółowy cennik dostępny jest w kapitanacie lub na stronie portu. Warto zaznaczyć, że Sztynort należy do nielicznych portów w Polsce, które oferują tak szeroki zakres usług w podstawowej cenie.
Czarter jachtów: Ceny wynajmu jednostek różnią się w zależności od typu jachtu (żaglowy czy motorowy) oraz okresu czarteru. Standardowy czarter dobowy wymaga odbioru jachtu do godziny 9:00 i zwrotu do 17:00. Wymagane są odpowiednie uprawnienia (patent żeglarza jachtowego) lub wskazanie pełnoletniej osoby z uprawnieniami, która przejmie obowiązki prowadzącego. Niektóre jednostki motorowe czarterowane są wyłącznie ze sternikiem.
Pensjonat: Oferuje 48 miejsc noclegowych, wyżywienie, parking i rowery dla gości. Rezerwacji można dokonać przez stronę internetową portu lub telefonicznie. Ceny zależą od sezonu i standardu pokoi.
Ile czasu przeznaczyć: Jeśli przyjeżdżasz tylko na spacer i obiad – wystarczą 2-3 godziny. Żeby spokojnie zwiedzić pałac, park, zjeść posiłek i posiedzieć w tawernie, warto zarezerwować pół dnia. Dla żeglarzy cumujących na noc lub dłużej Sztynort może być bazą na kilka dni eksploracji okolicy.
Sezon: Port działa przez cały rok, choć sezon żeglarski trwa od maja do września. Latem (lipiec-sierpień) jest największy ruch – koncerty, imprezy, tłumy cumujących jachtów. Jeśli ktoś szuka spokoju, lepiej wybrać czerwiec lub wrzesień.
Sztynort to miejsce, które łączy funkcjonalność z klimatem. Nie jest to wypolerowana marina w stylu śródziemnomorskim, ale solidny port z charakterem, gdzie historia spotyka się z współczesnością, a żeglarze z turystami lądowymi. Warto tu zajrzeć – choćby po to, żeby zobaczyć, jak wygląda największy port śródlądowy w Polsce i posłuchać szant w Zęzie.