W niewielkim miasteczku Korsze, leżącym niedaleko Kętrzyna, na terenie dawnego węzła kolejowego stoi coś, co trudno spotkać w jednym miejscu – aż trzy zabytkowe wieże ciśnień z początku XX wieku oraz masywna lokomotywa parowa Ol49-27. To nie jest przypadkowe zestawienie. Korsze przez dekady żyły koleją, a te obiekty przypominają czasy, gdy tutejsza stacja tętniła życiem przez całą dobę.
- trzy zabytkowe wieże ciśnień
- unikalna wieża Klönne
- lokomotywa Ol49-27 jako pomnik historii
- piękna ceglana architektura
- miejsce z historią kolejową
Trzy wieże ciśnień – rzadkość na skalę kraju
Takie nagromadzenie wież ciśnień w jednym miejscu to ewenement. W Korszach stoją trzy, każda z innej epoki: najstarsza pochodzi z 1890 roku, druga z 1915, a najmłodsza z 1938 roku. Powstały w odstępach niemal pół wieku, pokazując jak zmieniała się technologia wodociągowa i jak ważny był ten węzeł dla pruskich, a później polskich kolei.
Najbardziej charakterystyczna jest ta środkowa, z 1915 roku. Ma zbiornik w kształcie ogromnej kuli – konstrukcja typu Klönne o pojemności 500 metrów sześciennych. Na świecie zachowały się tylko trzy takie wieże, więc to naprawdę rzadki widok. Zbiornik otoczony jest pomostem roboczym, a na szczycie widać stalowy świetlik. Z daleka wygląda jak coś między przemysłowym obiektem a futurystyczną rzeźbą.
Pozostałe dwie wieże mają bardziej klasyczną formę, ale razem tworzą spójny zespół przemysłowej architektury. Wszystkie są ceglane, solidne, przetrwały dwie wojny światowe i dziesiątki lat zaniedbania. Dziś są wpisane do rejestru zabytków i można je oglądać z ulicy Kolejowej – właśnie stamtąd rozciąga się najlepszy widok na całą trójkę.
Wieża z 1915 roku z kulowym zbiornikiem typu Klönne to jedna z zaledwie trzech takich konstrukcji zachowanych na świecie. Jej pojemność wynosiła 500 metrów sześciennych wody, która zasilała lokomotywy parowe.
Lokomotywa Ol49-27 – pomnik kolejowej historii
Na honorowym torowisku przy stacji stoi parowóz Ol49-27. Nie jest to przypadkowy eksponat – to symbol polskiej powojennej produkcji kolejowej. Lokomotywy serii Ol49 budowano w latach 1951-1954 w Fabryce Lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego w Chrzanowie. Wyprodukowano ich zaledwie 112 sztuk dla PKP oraz 4 na eksport do Korei. Przeznaczone były do obsługi pociągów osobowych i lekkich składów pospiesznych.
Ten konkretny egzemplarz stanął w Korszach 10 stycznia 2006 roku jako pomnik techniki. Przyciągnięto go z Ełku. Jest ciężki, masywny, czarny – dokładnie taki, jak w wierszu Tuwima. Tyle że nic z niego już nie spływa, bo dawno nie pracuje. Można za to podejść blisko, obejrzeć konstrukcję, poczuć skalę tych maszyn, które przez lata ciągnęły polskie koleje.
Korsze – miasto stworzone przez kolej
Żeby zrozumieć, dlaczego akurat tutaj stoją te obiekty, trzeba wiedzieć czym były Korsze. To miasto dosłownie powstało dzięki kolei – węzeł kolejowy był jego sercem. Przez wiele lat to tutaj krzyżowały się linie z Olsztyna do Skandawy i z Ełku do Bartoszyc. Stacja pracowała non stop, lokomotywownia zatrudniała setki ludzi, a wieże ciśnień zapewniały wodę dla parowozów.
W latach 90. wszystko się zmieniło. Ruch malał, lokomotywownia podupadała, infrastruktura niszczała. Wieże ciśnień przestały pełnić swoją funkcję. Dziś to już tylko zabytki, ale warte zobaczenia – zwłaszcza dla osób zainteresowanych historią techniki i przemysłowej architektury.
Korsze przez dekady były ważnym węzłem kolejowym na północnym wschodzie Polski. W czasach świetności życie w mieście tętniło przez całą dobę, a większość mieszkańców pracowała dla kolei.
Co konkretnie można tu zobaczyć
Wieże ciśnień oglądać można wyłącznie z zewnątrz – ze względów bezpieczeństwa nie ma wejścia do środka. Najlepszy punkt widokowy to ulica Kolejowa, skąd widać wszystkie trzy obiekty na raz. Warto mieć przy sobie aparat albo telefon z dobrym aparatem – te konstrukcje świetnie wyglądają na zdjęciach, szczególnie o zachodzie słońca, gdy ceglane mury łapią ciepłe światło.
Lokomotywa stoi na torowisku przy stacji, można podejść całkiem blisko. Nie ma ogrodzenia ani specjalnego zabezpieczenia, choć oczywiście nie należy na nią wchodzić. Z bliska widać detale konstrukcji, rozmiary kół, masywność całej maszyny. Dla dzieci fascynujących się pociągami to może być prawdziwa gratka.
Całe zwiedzanie nie zajmuje więcej niż pół godziny, może godzinę jeśli ktoś lubi fotografować i czytać każdy napis. To raczej krótki przystanek w drodze, nie cel sam w sobie na cały dzień.
Dla kogo to miejsce
Przede wszystkim dla miłośników kolejnictwa i techniki – tych, którzy potrafią docenić przemysłową architekturę i historyczne maszyny. Jeśli ktoś interesuje się parowozami, wieżami ciśnień, starą infrastrukturą kolejową, to Korsze będą strzałem w dziesiątkę.
Sprawdzi się też jako punkt na trasie przez Warmię i Mazury. Nie trzeba specjalnie zjeżdżać z trasy – Korsze leżą przy głównych szlakach komunikacyjnych. Można wpaść na kwadrans, zrobić kilka zdjęć i jechać dalej.
Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza jeśli pociechy lubią pojazdy i duże maszyny. Widok prawdziwej lokomotywy z bliska robi wrażenie, a wieże ciśnień wyglądają jak z filmu science fiction.
Informacje praktyczne – dojazd, ceny, czas zwiedzania
Wstęp: Bezpłatny. Obiekty można oglądać przez cały rok, o każdej porze dnia. Nie ma biletów, kas ani godzin otwarcia – po prostu przyjeżdżasz i patrzysz.
Lokalizacja: Wieże ciśnień i lokomotywa znajdują się przy ulicy Kolejowej w Korszach, w bezpośrednim sąsiedztwie stacji PKP. Najlepszy widok na wieże – właśnie z ulicy Kolejowej. Lokomotywa stoi na torowisku przy samej stacji.
Dojazd samochodem: Korsze leżą przy drodze krajowej nr 59 łączącej Olsztyn z granicą z obwodem kaliningradzkim. Z Kętrzyna to około 20 km, z Olsztyna około 80 km. Przy wieżach jest niewielki parking, można też zaparkować przy stacji.
Dojazd pociągiem: Korsze mają stację kolejową z regularnym połączeniem z Olsztynem, Kętrzynem i Ełkiem. Wysiadając na stacji, jesteś praktycznie na miejscu – lokomotywa stoi tuż obok peronu, a do wież ciśnień spacer zajmuje dosłownie dwie minuty.
Czas zwiedzania: 20-30 minut wystarczy, żeby obejrzeć wszystko spokojnie. Jeśli ktoś chce zrobić dużo zdjęć albo poczytać o historii obiektów, może to potrwać godzinę.
Dostępność: Teren jest płaski, łatwo dostępny. Nie ma barier architektonicznych, choć trzeba pamiętać, że to zwykły teren kolejowy, nie przygotowany specjalnie dla turystów – brak ścieżek, ławek czy toalet.
W pobliżu nie ma żadnej infrastruktury turystycznej – ani kawiarni, ani punktu informacyjnego. Warto mieć to na uwadze planując wizytę, zwłaszcza z dziećmi.
Co zabrać ze sobą: Aparat fotograficzny to podstawa. Warto też mieć coś do picia, bo w okolicy nie ma sklepów ani punktów gastronomicznych. Latem przyda się nakrycie głowy – przy wieżach i torach nie ma cienia.
Połączenie z innymi atrakcjami: W okolicy warto zajrzeć do Kętrzyna (Wilczy Szaniec znajduje się zaledwie kilkanaście kilometrów dalej) albo pojechać nad mazurskie jeziora. Korsze można spokojnie wpleść w trasę przez region jako krótki, ciekawy przystanek.